Góc học tập Reading · Cambridge 10

Test 1

🇬🇧 Bài đọc gốc IELTS Academic 🇻🇳 Bấm mở từng đoạn để đối chiếu bản dịch tiếng Việt
Passage 1 · Stepwells
Lịch sử giếng bậc thang ở Ấn Độ

A millennium ago, stepwells were fundamental to life in the driest parts of India. Although many have been neglected, recent restoration has returned them to their former glory. Richard Cox travelled to north-western India to document these spectacular monuments from a bygone era.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Một nghìn năm trước, giếng bậc thang là thứ không thể thiếu trong cuộc sống của người dân ở những vùng khô hạn nhất Ấn Độ. Dù nhiều công trình đã bị bỏ bê, công tác trùng tu gần đây đã trả lại vẻ huy hoàng thuở xưa cho chúng. Richard Cox đã đến vùng tây bắc Ấn Độ để ghi lại những công trình kỳ vĩ từ một thời đã xa.

During the sixth and seventh centuries, the inhabitants of the modern-day states of Gujarat and Rajasthan in North-western India developed a method of gaining access to clean, fresh groundwater during the dry season for drinking, bathing, watering animals and irrigation. However, the significance of this invention – the stepwell – goes beyond its utilitarian application.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Vào thế kỷ thứ sáu và thứ bảy, người dân các bang Gujarat và Rajasthan ở tây bắc Ấn Độ đã nghĩ ra cách lấy nước ngầm sạch trong mùa khô để uống, tắm giặt, tưới tiêu và cho gia súc uống. Tuy nhiên, ý nghĩa của phát minh này — giếng bậc thang — vượt xa công năng thực tiễn của nó.

Unique to the region, stepwells are often architecturally complex and vary widely in size and shape. During their heyday, they were places of gathering, of leisure, of relaxation and of worship for villagers of all but the lowest castes. Most stepwells are found dotted around the desert areas of Gujarat (where they are called vav) and Rajasthan (where they are known as baori), while a few also survive in Delhi. Some were located in or near villages as public spaces for the community; others were positioned beside roads as resting places for travellers.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Là nét độc đáo riêng của vùng đất này, giếng bậc thang thường có kiến trúc phức tạp và rất đa dạng về kích thước lẫn hình dáng. Vào thời hoàng kim, chúng là nơi tụ họp, vui chơi, nghỉ ngơi và thờ cúng của dân làng thuộc mọi tầng lớp, trừ đẳng cấp thấp nhất. Hầu hết các giếng tập trung ở vùng sa mạc Gujarat (gọi là vav) và Rajasthan (gọi là baori), trong khi một số ít vẫn còn ở Delhi. Một số nằm trong hoặc gần các làng, là không gian công cộng cho cộng đồng; số khác được xây dọc đường như trạm nghỉ chân cho lữ khách.

As their name suggests, stepwells comprise a series of stone steps descending from ground level to the water source (normally an underground aquifer) as it recedes following the rains. When the water level was high, the user needed only to descend a few steps to reach it; when it was low, several levels would have to be negotiated.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Đúng như tên gọi, giếng bậc thang gồm một chuỗi bậc đá chạy từ mặt đất xuống nguồn nước (thường là tầng ngậm nước ngầm), đi sâu hơn theo mức nước rút sau mùa mưa. Khi mực nước cao, người dùng chỉ cần xuống vài bậc là tới; khi thấp, phải đi qua nhiều tầng hơn.

Some wells are vast, open craters with hundreds of steps paving each sloping side, often in tiers. Others are more elaborate, with long stepped passages leading to the water via several storeys. {[Built from stone and supported by pillars, they also included pavilions that sheltered visitors from the relentless heat. But perhaps the most impressive features are the intricate decorative sculptures that embellish many stepwells, showing activities from fighting and dancing to everyday acts such as women combing their hair and churning butter.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Có những giếng rộng như miệng núi lửa, với hàng trăm bậc lát đá trên các mái dốc, thường chia thành nhiều tầng. Một số khác cầu kỳ hơn, với hành lang có bậc dẫn xuống mặt nước qua nhiều tầng lầu. Được xây bằng đá và đỡ bởi các cột trụ, giếng còn có mái che giúp du khách tránh cái nắng thiêu đốt. Song ấn tượng nhất có lẽ là những bức điêu khắc trang trí tinh xảo, khắc họa đủ mọi hoạt động từ chiến đấu, nhảy múa đến cảnh sinh hoạt đời thường như phụ nữ chải tóc hay đánh bơ.

Down the centuries, thousands of wells were constructed throughout northwestern India, but the majority have now fallen into disuse; many are derelict and dry, as groundwater has been diverted for industrial use and the wells no longer reach the water table. Their condition hasn’t been helped by recent dry spells: southern Rajasthan suffered an eight-year drought between 1996 and 2004.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Qua nhiều thế kỷ, hàng nghìn giếng được xây dựng khắp tây bắc Ấn Độ, nhưng phần lớn nay đã rơi vào cảnh bỏ hoang; nhiều giếng xuống cấp và khô cạn khi nguồn nước ngầm bị chuyển sang phục vụ công nghiệp và giếng không còn chạm tới mực nước ngầm nữa. Tình trạng này càng trầm trọng thêm do các đợt hạn hán gần đây: miền nam Rajasthan chịu hạn kéo dài tám năm từ 1996 đến 2004.

However, some important sites in Gujarat have recently undergone major restoration, and the state government announced in June last year that it plans to restore the stepwells throughout the state.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Tuy nhiên, một số di tích quan trọng ở Gujarat gần đây đã được đại trùng tu, và chính quyền bang thông báo hồi tháng Sáu năm ngoái rằng họ có kế hoạch phục hồi toàn bộ hệ thống giếng bậc thang trong bang.

In Patan, the state’s ancient capital, the stepwell of Rani Ki Vav (Queen’s Stepwell) is perhaps the finest current example. It was built by Queen Udayamati during the late 11th century, but became silted up following a flood during the 13th century. But the Archaeological Survey of India began restoring it in the 1960s, and today it’s in pristine condition. At 65 metres long, 20 metres wide and 27 metres deep, Rani Ki Vav features 500 distinct sculptures carved into niches throughout the monument, depicting gods such as Vishnu and Parvati in various incarnations. Incredibly, in January 2001, this ancient structure survived a devastating earthquake that measured 7. 6 on the Richter scale.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Tại Patan, cố đô của bang, giếng bậc thang Rani Ki Vav (Giếng của Hoàng hậu) có lẽ là ví dụ đẹp nhất hiện nay. Công trình do Hoàng hậu Udayamati cho xây vào cuối thế kỷ 11, nhưng bị phù sa lấp kín sau trận lụt thế kỷ 13. Đến những năm 1960, Cục Khảo cổ Ấn Độ bắt đầu trùng tu và ngày nay giếng đã được phục hồi hoàn toàn. Với chiều dài 65m, rộng 20m và sâu 27m, Rani Ki Vav sở hữu 500 tác phẩm điêu khắc được chạm khắc trong các hốc tường khắp công trình, thể hiện các vị thần như Vishnu và Parvati trong nhiều hóa thân. Đáng kinh ngạc hơn, vào tháng Giêng năm 2001, công trình cổ đại này đã trụ vững qua trận động đất tàn khốc đo 7,6 độ Richter.

Another example is the Surya Kund in Modhera, northern Gujarat, next to the Sun Temple, built by King Bhima I in 1026 to honour the sun god Surya. It’s actually a tank (kund means reservoir or pond) rather than a well, but displays the hallmarks of stepwell architecture, including four sides of steps that descend to the bottom in a stunning geometrical formation. The terraces house 108 small, intricately carved shrines between the sets of steps.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Một ví dụ khác là Surya Kund ở Modhera, miền bắc Gujarat, nằm cạnh Đền Mặt Trời do Vua Bhima I cho xây năm 1026 để tôn vinh thần mặt trời Surya. Thực ra đây là một hồ chứa nước (kund có nghĩa là hồ hoặc ao) chứ không phải giếng, nhưng mang đầy đủ đặc trưng kiến trúc giếng bậc thang, bao gồm bốn mặt bậc thang chạy xuống đáy tạo hình khối hình học ấn tượng. Các tầng bậc còn chứa 108 ngôi đền nhỏ được chạm khắc tinh xảo xen kẽ giữa các bậc thang.

Rajasthan also has a wealth of wells. The ancient city of Bundi, 200 kilometres south of Jaipur, is renowned for its architecture, including its stepwells. One of the larger examples is Raniji Ki Baori, which was built by the queen of the region, Nathavatji, in 1699. At 46 metres deep, 20 metres wide and 40 metres long, the intricately carved monument is one of 21 baoris commissioned in the Bundi area by Nathavatji.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Rajasthan cũng sở hữu vô số giếng bậc thang. Cổ thành Bundi, cách Jaipur 200km về phía nam, nổi tiếng với kiến trúc độc đáo, trong đó có hệ thống giếng bậc thang. Một trong những công trình lớn hơn là Raniji Ki Baori, được xây năm 1699 bởi nữ hoàng của vùng đất này, bà Nathavatji. Với chiều sâu 46m, rộng 20m và dài 40m, công trình điêu khắc tinh xảo này là một trong 21 baori do bà Nathavatji cho xây trong khu vực Bundi.

In the old ruined town of Abhaneri, about 95 kilometres east of Jaipur, is Chand Baori, one of India’s oldest and deepest wells; aesthetically, it’s perhaps one of the most dramatic. Built in around 850 AD next to the temple of Harshat Mata, the baori comprises hundreds of zigzagging steps that run along three of its sides, steeply descending 11 storeys, resulting in a striking geometric pattern when seen from afar. On the fourth side, covered verandas supported by ornate pillars overlook the steps.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Trong thị trấn Abhaneri đổ nát cổ xưa, cách Jaipur khoảng 95km về phía đông, là Chand Baori — một trong những giếng cổ và sâu nhất Ấn Độ, cũng là một trong những công trình ấn tượng nhất về mặt thẩm mỹ. Được xây dựng vào khoảng năm 850 sau Công nguyên cạnh đền Harshat Mata, baori này gồm hàng trăm bậc thang chạy ziczac dọc ba mặt, đổ dốc xuống 11 tầng, tạo nên hình khối hình học nổi bật khi nhìn từ xa. Mặt thứ tư là hệ thống hiên có mái che, đỡ bởi những cột trụ chạm khắc, nhìn xuống các bậc thang bên dưới.

Still in public use is Neemrana Ki Baori, located just off the Jaipur–Dehli highway. Constructed in around 1700, it’s nine storeys deep, with the last two levels underwater. At ground level, there are 86 colonnaded openings from where the visitor descends 170 steps to the deepest water source.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Vẫn đang được sử dụng công cộng là Neemrana Ki Baori, nằm ngay cạnh đường cao tốc Jaipur–Delhi. Được xây dựng vào khoảng năm 1700, giếng sâu chín tầng, trong đó hai tầng cuối ngập dưới nước. Ở mặt đất, có 86 cửa vòm từ đó du khách xuống 170 bậc để đến nguồn nước sâu nhất.

Today, following years of neglect, many of these monuments to medieval engineering have been saved by the Archaeological Survey of India, which has recognised the importance of preserving them as part of the country’s rich history. Tourists flock to wells in far-flung corners of northwestern India to gaze in wonder at these architectural marvels from 1,000 years ago, which serve as a reminder of both the ingenuity and artistry of ancient civilisations and of the value of water to human existence.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Ngày nay, sau nhiều năm bị bỏ bê, nhiều công trình kỳ diệu của kỹ thuật thời Trung Đại đã được Cục Khảo cổ Ấn Độ giải cứu — cơ quan này nhận ra tầm quan trọng của việc bảo tồn chúng như một phần lịch sử phong phú của đất nước. Du khách từ khắp nơi đổ về những góc hẻo lánh của tây bắc Ấn Độ để chiêm ngưỡng những kỳ quan kiến trúc nghìn năm tuổi, nhắc nhở ta về cả sự thông minh sáng tạo lẫn tài năng nghệ thuật của các nền văn minh cổ đại, và về giá trị của nước đối với sự tồn tại của con người.
Passage 2 · European Transport Systems 1990–2010
Xu hướng và triển vọng giao thông Châu Âu

A. It is difficult to conceive of vigorous economic growth without an efficient transport system. Although modern information technologies can reduce the demand for physical transport by facilitating teleworking and teleservices, the requirement for transport continues to increase. There are two key factors behind this trend. For passenger transport, the determining factor is the spectacular growth in car use. The number of cars on European Union (EU) roads saw an increase of three million cars each year from 1990 to 2010, and in the next decade the EU will see a further substantial increase in its fleet.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Khó có thể hình dung tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ mà không có hệ thống giao thông hiệu quả. Dù công nghệ thông tin hiện đại có thể làm giảm nhu cầu vận chuyển vật lý thông qua làm việc từ xa và dịch vụ trực tuyến, nhu cầu vận tải vẫn tiếp tục tăng. Có hai yếu tố chính thúc đẩy xu hướng này. Với vận tải hành khách, yếu tố quyết định là sự bùng nổ trong sử dụng xe hơi. Số lượng xe trên các tuyến đường EU tăng thêm ba triệu xe mỗi năm từ 1990 đến 2010, và trong thập kỷ tới EU sẽ tiếp tục chứng kiến mức tăng đáng kể hơn nữa.

B. As far as goods transport is concerned, growth is due to a large extent to changes in the European economy and its system of production. In the last 20 years, as internal frontiers have been abolished, the EU has moved from a 'stock' economy to a 'flow' economy. This phenomenon has been emphasised by the relocation of some industries, particularly those which are labour intensive, to reduce production costs, even though the production site is hundreds or even thousands of kilometres away from the final assembly plant or away from users.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Về vận tải hàng hóa, tăng trưởng phần lớn xuất phát từ những thay đổi trong nền kinh tế và hệ thống sản xuất Châu Âu. Trong 20 năm qua, khi các biên giới nội khối được xóa bỏ, EU chuyển từ nền kinh tế "tồn kho" sang nền kinh tế "dòng chảy". Hiện tượng này được thúc đẩy bởi việc tái định vị một số ngành công nghiệp — đặc biệt là ngành sử dụng nhiều lao động — nhằm giảm chi phí sản xuất, dù cơ sở sản xuất cách xa hàng trăm hoặc hàng nghìn km so với nhà máy lắp ráp cuối cùng hay người tiêu dùng.

C. The strong economic growth expected in countries which are candidates for entry to the EU will also increase transport flows, in particular road haulage traffic. In 1998, some of these countries already exported more than twice their 1990 volumes and imported more than five times their 1990 volumes. And although many candidate countries inherited a transport system which encourages rail, the distribution between modes has tipped sharply in favour of road transport since the 1990s. Between 1990 and 1998, road haulage increased by 19.4%, while during the same period rail haulage decreased by 43.5%, although – and this could benefit the enlarged EU – it is still on average at a much higher level than in existing member states.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ được kỳ vọng ở các nước ứng cử viên gia nhập EU cũng sẽ làm tăng lưu lượng vận tải, đặc biệt là hàng hóa đường bộ. Năm 1998, một số nước này đã xuất khẩu hơn gấp đôi và nhập khẩu hơn gấp năm so với khối lượng năm 1990. Dù nhiều nước ứng cử viên kế thừa hệ thống giao thông thiên về đường sắt, tỷ trọng giữa các phương thức đã nghiêng mạnh về đường bộ kể từ thập niên 1990. Từ 1990 đến 1998, vận tải đường bộ tăng 19,4% trong khi đường sắt giảm 43,5% — dù tỷ lệ đường sắt ở các nước này vẫn cao hơn đáng kể so với các thành viên EU hiện tại.

D. However, a new imperative – sustainable development – offers an opportunity for adapting the EU's common transport policy. This objective, agreed by the Gothenburg European Council, has to be achieved by integrating environmental considerations into Community policies, and shifting the balance between modes of transport lies at the heart of its strategy. The ambitious objective can only be fully achieved by 2020, but proposed measures are nonetheless a first essential step towards a sustainable transport system which will ideally be in place in 30 years' time, that is by 2040.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Tuy nhiên, một mệnh lệnh mới — phát triển bền vững — mở ra cơ hội điều chỉnh chính sách giao thông chung của EU. Mục tiêu này, được Hội đồng Châu Âu Gothenburg thông qua, phải đạt được bằng cách tích hợp yếu tố môi trường vào các chính sách cộng đồng, và việc tái cân bằng giữa các phương thức vận tải là trọng tâm của chiến lược. Mục tiêu đầy tham vọng này chỉ có thể đạt được đầy đủ vào năm 2020, nhưng các biện pháp đề xuất vẫn là bước đầu tiên cần thiết hướng tới hệ thống giao thông bền vững lý tưởng vào năm 2040.

E. In 1998, energy consumption in the transport sector was to blame for 28% of emissions of CO2, the leading greenhouse gas. According to the latest estimates, if nothing is done to reverse the traffic growth trend, CO2 emissions from transport can be expected to increase by around 50% to 1,113 billion tonnes by 2020, compared with the 739 billion tonnes recorded in 1990. Once again, road transport is the main culprit since it alone accounts for 84% of the CO2 emissions attributable to transport. Using alternative fuels and improving energy efficiency is thus both an ecological necessity and a technological challenge.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Năm 1998, tiêu thụ năng lượng trong lĩnh vực giao thông phải chịu trách nhiệm cho 28% lượng khí thải CO₂ — loại khí nhà kính hàng đầu. Theo ước tính mới nhất, nếu không có gì được làm để đảo ngược xu hướng tăng lưu lượng, lượng CO₂ từ giao thông có thể tăng khoảng 50% lên 1.113 tỷ tấn vào năm 2020, so với 739 tỷ tấn năm 1990. Một lần nữa, vận tải đường bộ là thủ phạm chính khi chỉ riêng nó chiếm 84% lượng CO₂ từ giao thông. Việc sử dụng nhiên liệu thay thế và nâng cao hiệu quả năng lượng do đó vừa là yêu cầu sinh thái vừa là thách thức công nghệ.

F. At the same time greater efforts must be made to achieve a modal shift. Such a change cannot be achieved overnight, all the less so after over half a century of constant deterioration in favour of road. This has reached such a pitch that today rail freight services are facing marginalisation, with just 8% of market share, and with international goods trains struggling along at an average speed of 18km/h. Three possible options have emerged.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Đồng thời, cần nỗ lực lớn hơn để đạt được sự chuyển dịch phương thức. Sự thay đổi như vậy không thể xảy ra trong một sớm một chiều, càng khó hơn sau hơn nửa thế kỷ suy giảm liên tục có lợi cho đường bộ. Điều này đã đến mức vận tải hàng hóa đường sắt đang đối mặt với nguy cơ bị gạt ra ngoài lề, chỉ còn 8% thị phần, và các đoàn tàu hàng hóa quốc tế vật lộn với tốc độ trung bình 18 km/h. Ba lựa chọn khả thi đã được đặt ra.

G. The first approach would consist of focusing on road transport solely through pricing. This option would not be accompanied by complementary measures in the other modes of transport. In the short term it might curb the growth in road transport through the better loading ratio of goods vehicles and occupancy rates of passenger vehicles expected as a result of the increase in the price of transport. However, the lack of measures available to revitalise other modes of transport would make it impossible for more sustainable modes of transport to take up the baton.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Cách tiếp cận đầu tiên tập trung vào vận tải đường bộ thuần túy thông qua định giá. Phương án này không kèm theo các biện pháp bổ sung đối với các phương thức khác. Trong ngắn hạn, nó có thể kiềm chế tăng trưởng đường bộ qua tỷ lệ tải tốt hơn của xe tải và tỷ lệ lấp đầy xe khách do giá vận tải tăng. Tuy nhiên, việc thiếu biện pháp khôi phục các phương thức khác sẽ khiến các phương thức bền vững hơn không thể tiếp quản.

H. The second approach also concentrates on road transport pricing but is accompanied by measures to increase the efficiency of the other modes (better quality of services, logistics, technology). However, this approach does not include investment in new infrastructure, nor does it guarantee better regional cohesion. It could help to achieve greater uncoupling than the first approach, but road transport would keep the lion's share of the market and continue to concentrate on saturated arteries, despite being the most polluting of the modes. It is therefore not enough to guarantee the necessary shift of the balance.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Cách tiếp cận thứ hai cũng tập trung vào định giá đường bộ nhưng kèm theo các biện pháp nâng cao hiệu quả các phương thức khác (chất lượng dịch vụ, hậu cần, công nghệ). Tuy nhiên, phương án này không bao gồm đầu tư vào cơ sở hạ tầng mới, cũng không đảm bảo gắn kết khu vực tốt hơn. Nó có thể giúp đạt được sự tách rời lớn hơn so với phương án đầu tiên, nhưng đường bộ vẫn giữ phần lớn thị trường và tiếp tục tập trung trên các tuyến bão hòa, dù là phương thức gây ô nhiễm nhất. Do đó, nó không đủ để đảm bảo sự chuyển dịch cần thiết.

I. The third approach, which is not new, comprises a series of measures ranging from pricing to revitalising alternative modes of transport and targeting investment in the trans-European network. This integrated approach would allow the market shares of the other modes to return to their 1998 levels and thus make a shift of balance. It is far more ambitious than it looks, bearing in mind the historical imbalance in favour of roads for the last fifty years, but would achieve a marked break in the link between road transport growth and economic growth, without placing restrictions on the mobility of people and goods.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Cách tiếp cận thứ ba, không phải mới, bao gồm một loạt biện pháp từ định giá đến khôi phục các phương thức thay thế và nhắm đầu tư vào mạng lưới xuyên Châu Âu. Cách tiếp cận tích hợp này sẽ cho phép thị phần của các phương thức khác trở lại mức năm 1998, tạo ra sự chuyển dịch cân bằng. Tham vọng hơn vẻ ngoài nhiều khi xét đến sự mất cân bằng lịch sử có lợi cho đường bộ suốt 50 năm qua, nhưng nó sẽ đạt được sự đứt gãy rõ rệt giữa tăng trưởng đường bộ và tăng trưởng kinh tế, mà không hạn chế sự di chuyển của người và hàng hóa.
Passage 3 · The Psychology of Innovation
Tại sao ít công ty thực sự đổi mới?

Innovation is key to business survival, and companies put substantial resources into inspiring employees to develop new ideas. There are, nevertheless, people working in luxurious, state-of-the-art centres designed to stimulate innovation who find that their environment doesn't make them feel at all creative. And there are those who don't have a budget, or much space, but who innovate successfully.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Đổi mới là chìa khóa để doanh nghiệp tồn tại, và các công ty đầu tư không nhỏ vào việc truyền cảm hứng cho nhân viên phát triển ý tưởng mới. Tuy nhiên, vẫn có những người làm việc trong các trung tâm sang trọng, hiện đại được thiết kế để kích thích sáng tạo nhưng lại không cảm thấy chút nào sáng tạo. Và có những người không có ngân sách hay không gian rộng rãi, nhưng vẫn đổi mới thành công.

For Robert B. Cialdini, Professor of Psychology at Arizona State University, one reason that companies don't succeed as often as they should is that innovation starts with recruitment. Research shows that the fit between an employee's values and a company's values makes a difference to what contribution they make and whether, two years after they join, they're still at the company. Studies at Harvard Business School show that, although some individuals may be more creative than others, almost every individual can be creative in the right circumstances.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Với Robert B. Cialdini, Giáo sư Tâm lý học tại Đại học Bang Arizona, một lý do khiến các công ty không thành công như đáng lẽ phải là vì đổi mới bắt đầu từ tuyển dụng. Nghiên cứu cho thấy sự tương đồng giữa giá trị của nhân viên và giá trị công ty tạo ra sự khác biệt trong đóng góp và liệu sau hai năm họ có còn gắn bó hay không. Các nghiên cứu tại Harvard Business School cho thấy dù một số người có thể sáng tạo hơn, hầu hết mọi người đều có thể sáng tạo trong hoàn cảnh phù hợp.

One of the most famous photographs in the story of rock'n'roll emphasises Cialdini's views. The 1956 picture of singers Elvis Presley, Carl Perkins, Johnny Cash and Jerry Lee Lewis jamming at a piano in Sun Studios in Memphis tells a hidden story. Sun's 'million-dollar quartet' could have been a quintet. Missing from the picture is Roy Orbison – a greater natural singer than Lewis, Perkins or Cash. Sam Phillips, who owned Sun, wanted to revolutionise popular music with songs that fused black and white music, and country and blues. Presley, Cash, Perkins and Lewis instinctively understood Phillips's ambition and believed in it. Orbison wasn't inspired by the goal, and only ever achieved one hit with the Sun label.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Một trong những bức ảnh nổi tiếng nhất lịch sử rock'n'roll minh chứng cho quan điểm của Cialdini. Bức ảnh năm 1956 chụp Elvis Presley, Carl Perkins, Johnny Cash và Jerry Lee Lewis cùng chơi đàn piano tại Sun Studios ở Memphis ẩn chứa một câu chuyện. "Bộ tứ triệu đô" của Sun lẽ ra đã có thể là bộ ngũ. Người vắng mặt là Roy Orbison — giọng ca tự nhiên vượt trội hơn Lewis, Perkins hay Cash. Sam Phillips, chủ Sun, muốn cách mạng hóa âm nhạc đại chúng với những ca khúc hòa trộn nhạc da đen và da trắng, đồng quê và blues. Presley, Cash, Perkins và Lewis hiểu và tin vào tham vọng đó. Orbison thì không, và chỉ đạt được một hit duy nhất với hãng.

The value fit matters, says Cialdini, because innovation is, in part, a process of change, and under that pressure we, as a species, behave differently. 'When things change, we are hard-wired to play it safe.' Managers should therefore adopt an approach that appears counterintuitive – they should explain what stands to be lost if the company fails to seize a particular opportunity. Studies show that we invariably take more gambles when threatened with a loss than when offered a reward.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Sự tương đồng giá trị quan trọng, Cialdini nói, vì đổi mới là một quá trình thay đổi, và dưới áp lực đó, bản năng của chúng ta với tư cách là một loài là chọn an toàn. "Khi mọi thứ thay đổi, bản năng ăn sâu của chúng ta là co lại." Do đó, nhà quản lý nên áp dụng cách tiếp cận có vẻ phản trực giác — giải thích những gì sẽ mất nếu bỏ lỡ cơ hội. Nghiên cứu cho thấy chúng ta luôn chấp nhận rủi ro nhiều hơn khi đứng trước nguy cơ mất mát hơn là khi được đề nghị phần thưởng.

Managing innovation is a delicate art. It's easy for a company to be pulled in conflicting directions as the marketing, product development, and finance departments each get different feedback from different sets of people. And without a system which ensures collaborative exchanges within the company, it's also easy for small 'pockets of innovation' to disappear. Innovation is a contact sport. You can't brief people just by saying, 'We're going in this direction and I'm going to take you with me.'

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Quản lý đổi mới là một nghệ thuật tinh tế. Một công ty có thể dễ dàng bị kéo theo các hướng mâu thuẫn khi marketing, phát triển sản phẩm và tài chính nhận được phản hồi khác nhau từ các nhóm người khác nhau. Và nếu không có hệ thống đảm bảo trao đổi hợp tác nội bộ, những "túi đổi mới" nhỏ cũng dễ biến mất. Đổi mới là một môn thể thao tiếp xúc — bạn không thể chỉ nói với mọi người: "Chúng ta đi theo hướng này và tôi sẽ dẫn dắt."

Cialdini believes that this 'follow-the-leader syndrome' is dangerous, not least because it encourages bosses to go it alone. 'It's been scientifically proven that three people will be better than one at solving problems, even if that one person is the smartest person in the field.' To prove his point, Cialdini cites an interview with molecular biologist James Watson. Watson, together with Francis Crick, discovered the structure of DNA, the genetic information carrier of all living organisms. 'When asked how they had cracked the code ahead of an array of highly accomplished rival investigators, he said something that stunned me. He said he and Crick had succeeded because they were aware that they weren't the most intelligent of the scientists pursuing the answer. The smartest scientist was called Rosalind Franklin who, Watson said, "was so intelligent she rarely sought advice."'

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Cialdini tin rằng "hội chứng đi theo thủ lĩnh" này nguy hiểm, không kém phần vì nó khuyến khích sếp hành động một mình. "Khoa học đã chứng minh ba người giải quyết vấn đề tốt hơn một người, dù người đó là thông minh nhất." Để minh chứng, ông dẫn cuộc phỏng vấn với nhà sinh vật học phân tử James Watson — người cùng Francis Crick khám phá cấu trúc DNA. "Khi được hỏi làm sao họ giải mã trước các đối thủ xuất sắc, ông nói điều khiến tôi sửng sốt: ông và Crick thành công vì ý thức được rằng mình không phải thông minh nhất. Nhà khoa học thông minh nhất là Rosalind Franklin — người mà theo Watson — 'thông minh đến mức hiếm khi tìm kiếm lời khuyên'."

Teamwork taps into one of the basic drivers of human behaviour. 'The principle of social proof is so pervasive that we don't even recognise it,' says Cialdini. 'If your project is being resisted, for example, by a group of veteran employees, ask another old-timer to speak up for it.' Cialdini is not alone in advocating this strategy. Research shows that peer power, used horizontally not vertically, is much more powerful than any boss's speech.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Làm việc nhóm khai thác một trong những động lực cơ bản của hành vi con người. "Nguyên tắc bằng chứng xã hội thấm sâu đến mức chúng ta không nhận ra nó," Cialdini nói. "Nếu dự án của bạn bị một nhóm kỳ cựu phản đối, hãy nhờ một người kỳ cựu khác lên tiếng ủng hộ." Nghiên cứu cho thấy quyền lực ngang hàng — dùng theo chiều ngang chứ không phải chiều dọc — mạnh hơn nhiều bất kỳ bài phát biểu nào của sếp.

Writing, visualising and prototyping can stimulate the flow of new ideas. Cialdini cites scores of research papers and historical events that prove that even something as simple as writing deepens every individual's engagement in the project. It is, he says, the reason why all those competitions on breakfast cereal packets encouraged us to write in saying, in no more than 10 words: 'I like Kellogg's Corn Flakes because…' The very act of writing makes us more likely to believe it.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Viết, hình dung và làm mẫu thử có thể kích thích dòng chảy ý tưởng mới. Cialdini dẫn hàng chục nghiên cứu và sự kiện lịch sử chứng minh rằng ngay cả việc viết đơn giản cũng làm sâu sắc thêm sự gắn kết của mỗi cá nhân với dự án. Đó, ông nói, là lý do những cuộc thi trên hộp ngũ cốc ăn sáng yêu cầu chúng ta viết bằng không quá 10 từ: "Tôi thích Kellogg's Corn Flakes vì…" Chính hành động viết khiến chúng ta tin vào điều đó hơn.

Authority doesn't have to inhibit innovation but it often does. The wrong kind of leadership will lead to what Cialdini calls 'captainitis', the regrettable tendency of team members to opt out of team responsibilities that are properly theirs. He calls it captainitis because, he says, 'crew members of multipilot aircraft exhibit a sometimes deadly passivity when the flight captain makes a clearly wrong-headed decision'. This behaviour is not, he says, unique to air travel, but can happen in any workplace where the leader is overbearing.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Quyền lực không nhất thiết phải cản trở đổi mới, nhưng thường thì vậy. Kiểu lãnh đạo sai lầm dẫn đến điều Cialdini gọi là "captainitis" — xu hướng đáng tiếc của các thành viên né tránh những trách nhiệm vốn thuộc về họ. Ông gọi vậy vì "phi hành đoàn của máy bay nhiều phi công đôi khi thể hiện sự thụ động chết người khi cơ trưởng đưa ra quyết định rõ ràng sai". Hành vi này không chỉ xảy ra trên máy bay, mà ở bất kỳ nơi làm việc nào mà người lãnh đạo quá áp đặt.

At the other end of the scale is the 1980s Memphis design collective, a group of young designers for whom 'the only rule was that there were no rules'. This environment encouraged a free interchange of ideas, which led to more creativity with form, function, colour and materials that revolutionised attitudes to furniture design.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Ở thái cực kia là tập thể thiết kế Memphis thập niên 1980, nhóm nhà thiết kế trẻ với "quy tắc duy nhất là không có quy tắc nào". Môi trường đó khuyến khích trao đổi ý tưởng tự do, dẫn đến sự sáng tạo cao hơn trong hình thức, chức năng, màu sắc và vật liệu — cách mạng hóa quan điểm về thiết kế nội thất.

Many theorists believe the ideal boss should lead from behind, taking pride in collective accomplishment and giving credit where it is due. Cialdini says: 'Leaders should encourage everyone to contribute and simultaneously assure all concerned that every recommendation is important to making the right decision and will be given full attention.' The frustrating thing about innovation is that there are many approaches, but no magic formula. However, a manager who wants to create a truly innovative culture can make their job a lot easier by recognising these psychological realities.

Hiện tiếng ViệtẨn tiếng Việt
Nhiều nhà lý luận tin rằng người sếp lý tưởng nên lãnh đạo từ phía sau, tự hào về thành tích tập thể và ghi nhận công lao đúng chỗ. Cialdini nói: "Lãnh đạo nên khuyến khích mọi người đóng góp và đồng thời đảm bảo rằng mọi kiến nghị đều quan trọng trong việc đưa ra quyết định đúng và sẽ được xem xét đầy đủ." Điều bực bội về đổi mới là có nhiều cách tiếp cận nhưng không có công thức ma thuật nào. Tuy nhiên, nhà quản lý muốn tạo văn hóa đổi mới thực sự có thể tự giảm tải công việc bằng cách nhận ra những thực tế tâm lý này.

Luyện đọc thật sự — không mẹo, không tắt, chỉ học nghiêm túc cùng Thầy Hiếu.

Nhắn tin tư vấn lộ trình